การวิเคราะห์ช่องว่างของผลการประเมินคุณภาพภายในระดับหลักสูตรตามเกณฑ์ AUN-QA หลักสูตรระดับปริญญาตรี คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
Keywords:
เกณฑ์ AUN-QA, การวิเคราะห์ช่องว่าง, การประเมินคุณภาพภายใน, การประกันคุณภาพการศึกษาAbstract
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลการประเมินคุณภาพภายในระดับหลักสูตรตามเกณฑ์ AUN-QA ในช่วงปีการศึกษา 2565 - 2567 วิเคราะห์ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการประเมินคุณภาพภายในระดับหลักสูตรและสังเคราะห์แนวทางการพัฒนารายงานการประเมินตนเองตามเกณฑ์ AUN-QA โดยเป็นการวิจัยเอกสารใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากรายงานผลการประเมินคุณภาพภายในของหลักสูตรระดับปริญญาตรี คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จำนวน 16 หลักสูตร ในช่วง 3 ปีการศึกษา (ปีการศึกษา 2565 - 2567) เฉพาะหลักสูตรที่เข้ารับการประเมินคุณภาพภายในตามเกณฑ์ AUN-QA Version 4.0 เครื่องมือการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลจากเอกสารที่จัดทำขึ้นในรูปแบบตารางในโปรแกรม Microsoft Excel เพื่อสกัดข้อมูลรายงานผลการประเมินจากระบบสารสนเทศ PSAR-PSU และไม่มีการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลเพิ่มเติม การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยนำข้อมูลคะแนนผลการประเมินคุณภาพภายในระดับหลักสูตรตามเกณฑ์ AUN-QA Version 4.0 เกณฑ์ข้อหลัก (Criterion 1 - 8) มาวิเคราะห์ผลด้วยโปรแกรมวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ โดยใช้สถิติเชิงพรรณนาหาร้อยละและค่าเฉลี่ยของคะแนนผลการประเมินระดับหลักสูตรและแปลความหมายระดับการประเมินตามเกณฑ์ AUN-QA กำหนด 7 ระดับ และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพข้อเสนอแนะการประเมินคุณภาพภายในระดับหลักสูตรรายเกณฑ์ข้อหลัก (Criterion 1 - 8) และเกณฑ์ข้อย่อย (Sub-Criterion) 53 เกณฑ์ โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ผลการวิจัยพบว่า คะแนนเฉลี่ยผลการประเมินคุณภาพภายในระดับหลักสูตรในภาพรวมเพิ่มขึ้นต่อเนื่องจากปีการศึกษา 2565 - 2567 แต่ทุกหลักสูตรทั้งยังคงอยู่ในระดับ 3 ตามเกณฑ์ AUN-QA สะท้อนว่า หลักสูตรมีเอกสารหรือการดำเนินงานแล้ว แต่การเชื่อมโยงกับการปฏิบัติหรือความครบถ้วนยังไม่เพียงพอ นอกจากนี้ยังพบว่าในปีการศึกษา 2566 หลักสูตร C15 และในปีการศึกษา 2567 หลักสูตร C2 มีคะแนนเฉลี่ยอยู่ที่ระดับ 4 สะท้อนว่า หลักสูตรมีคุณภาพ มีเอกสารและหลักฐานการดำเนินการตามเกณฑ์ ทั้งนี้ หลักสูตร C16 เป็นหลักสูตรเดียวที่คะแนนลดลงต่อเนื่องทุกปีและมีคะแนนต่ำที่สุดในปีการศึกษา 2567 จึงควรได้รับการติดตามมากกว่าหลักสูตรที่มีเพียงความผันผวนระหว่างปี ผลการวิเคราะห์ข้อเสนอแนะส่วนใหญ่พบว่า มีความต่อเนื่องในระดับตำแหน่งเกณฑ์ข้อหลักและเกณฑ์ข้อย่อย โดยหลักสูตรที่พบข้อเสนอแนะในตำแหน่งเกณฑ์ต่อเนื่อง 3 ปีมากที่สุด ได้แก่ หลักสูตร C15 รองลงมาหลักสูตร C10 หลักสูตร C13 หลักสูตร C11 และหลักสูตร C3 ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบข้อเสนอแนะในเกณฑ์ที่ปรากฎต่อเนื่อง 3 ปีการศึกษา จำนวน 15 หลักสูตร พบสูงสุดที่ Criterion 8 และพบใน Sub-Criterion 8.3 และ 8.5 เช่นกัน สะท้อนให้เห็นว่า เป็นจุดร่วมของการพัฒนาในระดับคณะและไม่ได้เป็นปัญหาเฉพาะหลักสูตร แนวทางหลักในการพัฒนาการจัดทำรายงานการประเมินตนเอง 7 ประเด็น ได้แก่ 1) การกำหนดและเชื่อมโยงผลลัพธ์การเรียนรู้ 2) การออกแบบหลักสูตร การจัดการเรียนรู้ และการประเมินผู้เรียน 3) การประเมินการบรรลุผลและผลลัพธ์ของหลักสูตร 4) ระบบข้อมูล หลักฐาน และการปรับปรุงคุณภาพ 5) การมีส่วนร่วม การสื่อสาร และเสียงสะท้อนของผู้เกี่ยวข้อง 6) การวางแผนและพัฒนาศักยภาพบุคลากร และ 7) การสนับสนุนนักศึกษา ทรัพยากร และสภาพแวดล้อม
Downloads
References
กัญคดา อนุวงศ์, และ อาจรี ศุภสุธีกุล. (2561). แนวคิดและเกณฑ์ประกันคุณภาพการศึกษาเครือข่ายมหาวิทยาลัยอาเซียนในระดับหลักสูตร. วารสารวิชาการอุตสาหกรรมศึกษา, 12(1), 9-18.
กัญคดา อนุวงศ์, อาจรี ศุภสุธีกุล, วัยวุฑฒ์ อยู่ในศิล, และ กรัณฑ์รัตน์ สุนทรพันธ์. (2561). ความคิดเห็นและการปฏิบัติของคณาจารย์ในการใช้ระบบประกันคุณภาพการศึกษาเครือข่ายมหาวิทยาลัยอาเซียน (AUN-QA) ระดับหลักสูตรในประเทศไทย. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 10(20), 1-16.
กัญคดา อนุวงศ์. (2563). มโนทัศน์ที่ (อาจจะ) คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับระบบการประกันคุณภาพเครือข่ายมหาวิทยาลัยอาเซียน (AUN-QA) ระดับหลักสูตร. วารสารวิจัยและพัฒนาหลักสูตร, 10(2), 14-23.
ที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย. (2558). คู่มือการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน ระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2557 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา.
ที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย. (2559). คู่มือการประกันคุณภาพการศึกษา CUPT QA ฉบับปีการศึกษา 2558 - 2560. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา.
บรรณกร แซ่ลิ่ม. (2567). แนวทางการพัฒนาคุณภาพระดับหลักสูตรตามเกณฑ์ AUN-QA คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 43(1), 85-96.
ไพรินทร์ เมืองสนาม. (2568). การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ข้อมูลสำหรับการประกันคุณภาพภายในระดับหลักสูตรตามเกณฑ์ AUN-QA. วารสาร Journal of Information Science Research and Practice, 43(4), 20-39.
เยาวทิวา นามคุณ, และ ฤตินันทน์ สมุทรทัย. (2559). การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น, 10(3), 55-67.
ศากุล ช่างไม้. (2012). การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 18(1), 42-53.
อวยพร เรืองศรี. (2024). การวิเคราะห์ผลการประเมินคุณภาพภายในตามเกณฑ์ AUN-QA ระดับหลักสูตร ปีการศึกษา 2564 มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์. Science, Technology, and Social Sciences Procedia, 2024(2), NCR2R23.
เอื้อมพร หลินเจริญ. (2555). เทคนิคการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ. วารสารการวัดผลการศึกษา, 17(1), 17-29.
Alghilan, M. A., Munaga, S., & Aldakhil, A. (2025). A comparison of dental students’ self-assessment and instructors’ assessment in competency examinations in a preclinical operative dentistry course. Advances in Medical Education and Practice, 16, 177-188.
ASEAN University Network-Quality Assurance. (2020). Guide to AUN-QA assessment at programme level (Version 4.0). Bangkok: ASEAN University Network.
Huth, K. C., Baumann, M., Kollmuss, M., Hickel, R., Fischer, M. R., & Paschos, E. (2017). Assessment of practical tasks in the phantom course of conservative dentistry by pre-defined criteria: A comparison between self-assessment by students and assessment by instructors. European Journal of Dental Education, 21(1), 37-45.
