การปรับปรุงกระบวนการจัดเลี้ยงปลอดพลาสติกตามแนวคิดลีนและกรีน กรณีศึกษา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
Keywords:
การจัดการขยะ, องค์กรสีเขียว, เศรษฐกิจหมุนเวียน, ปัญหาสิ่งแวดล้อม, การลดก๊าซเรือนกระจก, การปรับปรุงกระบวนการAbstract
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสูญเปล่า ออกแบบและปรับปรุงกระบวนการจัดเลี้ยงสู่รูปแบบปลอดพลาสติกของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ พร้อมประเมินผลสัมฤทธิ์ด้านประสิทธิภาพและสิ่งแวดล้อม ดำเนินงานขับเคลื่อนผ่านวงจรการบริหารงานคุณภาพ (PDCA) โดยบูรณาการแนวคิดลีนและกรีน ร่วมกับการประยุกต์ใช้เครื่องมือแผนผังสายธารคุณค่า (VSM), วิเคราะห์ความสูญเปล่า 8 ประการ, หลักการ ECRS และหลักการ 7R ประเมินผลโดยใช้ข้อมูลการดำเนินงานย้อนหลัง 3 ปี (ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 - 2568) ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการใหม่สามารถขจัดขั้นตอนที่ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม (NVA) ได้ทั้งหมด ส่งผลให้ขั้นตอนลดลงเหลือ 10 ขั้นตอนและลดเวลาปฏิบัติงานจาก 190 นาที เหลือ 145 นาที ด้านความคุ้มค่า สามารถลดงบประมาณจัดซื้อวัสดุสิ้นเปลืองรวม 335,486 บาท ซึ่งนำไปหมุนเวียนยกระดับคุณภาพอาหารและบริการให้ดียิ่งขึ้น ด้านสิ่งแวดล้อม สามารถลดพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้งได้ถึง 260,745 ชิ้น โดยเฉพาะในปี พ.ศ. 2568 มีอัตราลดลงมากกว่าร้อยละ 80 นำไปสู่การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวม 14.43 tCO2e ซึ่งเทียบเท่ากับการปลูกต้นไม้เพื่อดูดซับคาร์บอน 1,517 ต้นต่อปี สรุปได้ว่า การประยุกต์ใช้แนวคิดลีนและกรีนประสบความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม สามารถสร้างต้นแบบการจัดประชุมสีเขียวและยกระดับสู่วัฒนธรรมองค์กรได้อย่างยั่งยืน
Downloads
References
กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม. (2568). ทส. จัดกิจกรรมวันสิ่งแวดล้อมโลก ปี 2568 ชวนคนไทย “ใช้พลาสติกอย่างเข้าใจ เปลี่ยนประเทศไทยให้ยั่งยืน”. สืบค้นจาก https://www.dcce.go.th/7385/
กรมควบคุมมลพิษ. (2563). Roadmap การจัดการขยะพลาสติกของประเทศ พ.ศ. 2561 - 2573. กรุงเทพฯ: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2020/05/pcdnew-2020-05-27_06-47-53_174751.pdf
กรมควบคุมมลพิษ. (2569). รายงานสถานการณ์สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยชุมชนของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2568. กรุงเทพฯ: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. https://www.pcd.go.th/publication/39754/
พีรภัทร หงษ์นคร, และ สุวดี ทองสุกปลั่ง หรรษาสุขสิน. (2568). การจัดการขยะแบบมีส่วนร่วมตามแนวทาง 7Rs: กรณีศึกษา
วัดบางแพรกและชุมชน จังหวัดนนทบุรี. วารสารการจัดการสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน, 21(2), 118-135.
วรรณวิมล วงศ์ถาวร. (2568). การปรับปรุงกระบวนการรายงานผลตามแผนปฏิบัติการ ด้วยหลักการ ECRS คณะศิลปะศาสตร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. Mahidol R2R e-Journal, 12(3), 89-101.
ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. (ม.ป.ป.). เป้าหมายย่อย และตัวชี้วัด. SDG Move. สืบค้นจาก
https://www.sdgmove.com/เป้าหมายย่อย-และตัวชี้/
สกุณา คงจันทร์, พระวุฒิชัย มหาสทฺโท (เสียงใหญ่), เทิดศักดิ์ ดวงปันสิงห์, แทนรัฐ สุจารี, และ ภักดี โพธิ์สิงห์. (2564). รูปแบบ
การบริหารจัดการขยะมูลฝอยโดยชุมชนอย่างครบวงจร. วารสารปัญญา, 28(2), 137-153.
Green Network Thailand. (2567). หลักการ 7Rs ทางออกสู่การจัดการขยะอย่างยั่งยืน. สืบค้นจาก https://www.greennetworkthailand.com/7r
IPCC. (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Working Group II Contribution to
the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. England: Cambridge University Press.
