การวิเคราะห์ระดับความเข้าใจและการเรียนรู้ของผู้ชมจากการประยุกต์ใช้ Storytelling Canvas ในการพัฒนาสื่อวิดีทัศน์วิทยาศาสตร์ รายการ Science Facts กรณีศึกษา YouTube คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
Keywords:
การสื่อสารสาธารณะด้านวิทยาศาสตร์, สื่อการเรียนรู้ดิจิทัล, พฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้ชม, อนุกรมวิธานพฤติกรรมกรรมการศึกษา, การประเมินผลสัมฤทธิ์สื่อAbstract
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินระดับความเข้าใจและการเรียนรู้ของผู้ชม (Audience Learning Gains) จากการรับชมสื่อวิดีทัศน์วิทยาศาสตร์ชุด Science Facts บน YouTube คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ที่พัฒนาด้วยกรอบ Storytelling Canvas (S-Canvas) โดยเปลี่ยนจุดเน้นไปสู่ชุดข้อมูลกรณีศึกษาใหม่ 5 หัวข้อที่สอดคล้องกับพฤติกรรมสังคมปัจจุบัน เพื่อวัดผลสัมฤทธิ์เชิงคุณภาพด้านความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบ ระเบียบวิธีวิจัยใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงอธิบาย (Directed Content Analysis) โดยทำการสกัดและวิเคราะห์ข้อความแสดงความคิดเห็นของผู้ชมรวมทั้งสิ้น จำนวน 26 ข้อความ (N = 26) จาก 5 กรณีศึกษาดังกล่าว ถอดรหัสตามกรอบอนุกรมวิธานของบลูม ใน 3 มิติ ได้แก่ การจดจำเนื้อหาหลัก (Recall) ระดับความเข้าใจเชิงอธิบายซ้ำ (Comprehension) และแรงจูงใจในการขยายผลองค์ความรู้ (Science Engagement)
ผลการวิจัยพบว่า วิดีทัศน์ที่ผสานองค์ประกอบ S-Canvas ด้านความขัดแย้งเชิงอารมณ์ (Conflict) และความฉับไวต่อสถานการณ์ (Timing) ได้สูง ได้แก่ กรณีแผ่นดินไหว (124,736 วิว) และกลไกสมองขณะเกิดผีอำ (57,608 วิว) สามารถกระตุ้นให้เกิด “การเรียนรู้เชิงอธิบายซ้ำ” และ “การนำไปใช้จริง” ของผู้ชม อย่างมีนัยสำคัญ ปรากฏหลักฐานเชิงคุณภาพจากการที่ผู้ชมพิมพ์อธิบายกลไกวิทยาศาสตร์เพื่อลดความตื่นตระหนกให้แก่ผู้อื่น ในขณะที่เนื้อหาเชิงนโยบาย (ภาษีที่ดินฯ) มีปฏิสัมพันธ์เชิงการเรียนรู้ต่ำกว่า ข้อจำกัดวิจัยคือการพึ่งพิงข้อมูลบนหน้าจอเป็นหลัก ข้อเสนอแนะเชิงกลยุทธ์คือการจัดตั้ง “ระบบวิเคราะห์กระแสสังคมร่วมกับการวัดผลการเรียนรู้แบบปิดลูป” (Feedback & Learning Loop) เพื่อขับเคลื่อนการผลิตสื่อวิทยาศาสตร์ระดับสถาบันอย่างยั่งยืน ภายใต้กรอบจริยธรรมข้อมูล
Downloads
References
เดอะสแตนดาร์ด. (2563). รู้จัก Storytelling Canvas โมเดลสร้างคอนเทนต์ในวันที่ผู้บริโภคคือ “ศูนย์กลาง”. สืบค้นจาก https://thestandard.co/get-to-know-storytelling-canvas
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2564). แผนปฏิบัติการด้านการประชาสัมพันธ์แห่งชาติ. สืบค้นจาก https://link.psu.th/7Eh7tf
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2564). STEP Video Content ให้สุดปัง แบบง่าย ๆ สไตล์มือใหม่ก็ทำได้. สืบค้นจาก https://www.etda.or.th/th/Useful-Resource/Knowledge-Sharing/articles/e-Commerce/VDO-Content-01.aspx
Bietti, L., Tilston, R., & Bangerter, A. (2020). Storytelling as adaptive collective sensemaking. Evolutionary Studies in Imaginative Culture, 4(2), 1-25.
Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York: Longman.
Falk, J. H., & Dierking, L. D. (2016). The museum experience revisited. New York: Routledge.
Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288.
Kitzinger, J., & Brookes, R. (1998). Making a story out of a food story: The media, food and biotechnology risk. Best of Health.
Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). Thousand Oaks, USA: SAGE Publications.
Nisbet, M. C., & Scheufele, D. A. (2009). What's next for science communication? Promising directions and lingering distractions. American Journal of Botany, 96(10), 1767-1778.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). Scientific literacy framework. Paris: OECD Publishing.
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). New York: Free Press.
Schiele, B. (1990). L'invention simultanée de la vulgarisation scientifique et du public. In B. Schiele (Ed.), Les publics de la science (pp. 11-28). Presses de l'Université du Québec.
Segel, E., & Heer, J. (2010). Narrative visualization: Telling stories with data. IEEE Transactions on Visualization and Computer Graphics, 16(6), 1139-1148.
Storytelling Canvas. (2018). Storytelling Canvas: A visual framework for developing and delivering resonating stories. In Proceedings of the 5th European Conference on Social Media. Limerick, Ireland: Limerick Institute of Technology Ireland.
Tolbert, M., & Stansbury, R. (2019). The YouTube formula: How anyone can unlock the secrets to viral video. Hoboken, NJ: Wiley.
Tollin, K., & Lindgren, B. (2014). From deficit to dialogue: Theoretical framework for science communication. Nordicom Review, 35(1), 1-15.
Vera, A., & Lucila, M. (2023). Models of teaching science communication. Sustainability, 15(6), 5172.
