การเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการทรัพยากรห้องปฏิบัติการผ่านการศึกษา การขยายระยะเวลาการเก็บรักษาอาหารเลี้ยงเชื้อหลังเตรียมสำหรับวิเคราะห์จุลินทรีย์ดัชนีในน้ำ
Keywords:
อาหารเลี้ยงเชื้อ, อายุการเก็บรักษา, จุลินทรีย์ดัชนี, การพัฒนาที่ยั่งยืนAbstract
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิภาพและความเป็นไปได้ในการขยายระยะเวลาการเก็บรักษาอาหารเลี้ยงเชื้อหลังเตรียมสำหรับวิเคราะห์จุลินทรีย์ดัชนีในน้ำ ได้แก่ Lauryl Sulfate Broth, Brilliant Green Bile 2% (BGLB), EC Medium (EC), EC Medium with MUG (EC-MUG) และ MacConkey Agar (MCA) ซึ่งเก็บรักษาที่อุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส จากเดิม 2 สัปดาห์เป็น 5 สัปดาห์ โดยสุ่มตัวอย่างจาก 1 รุ่นการเตรียมมาทดสอบ 3 ซ้ำ ตามมาตรฐาน ISO 11133 ได้แก่ ตรวจสอบลักษณะทางกายภาพ ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) การสูญเสียน้ำ การปราศจากเชื้อ และประสิทธิภาพทางจุลชีววิทยาทุกสัปดาห์ต่อเนื่องกัน 5 สัปดาห์ ผลการวิจัยพบว่า อาหารเลี้ยงเชื้อทุกชนิดยังคงความใส ไม่เปลี่ยนสี และปราศจากเชื้อปนเปื้อน มีค่า pH อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานกำหนด และมีการสูญเสียน้ำสูงสุดเพียงร้อยละ 4.91 ในอาหาร MCA ซึ่งไม่เกินเกณฑ์ที่กำหนด (ร้อยละ 10) ด้านประสิทธิภาพทางจุลชีววิทยา อาหารเลี้ยงเชื้อทุกชนิดยังคงส่งเสริมการเจริญของจุลินทรีย์เป้าหมายและยับยั้งจุลินทรีย์ที่ไม่ใช่เป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในเชิงบริหารจัดการทรัพยากรตลอดระยะเวลาศึกษา 12 สัปดาห์ การขยายอายุการเก็บรักษาเป็น 5 สัปดาห์ สามารถลดปริมาณของเสียและต้นทุนอาหารเลี้ยงเชื้อที่สูญเสียลงได้ร้อยละ 100 (คิดเป็นมูลค่า 2,626.30 บาท) ลดความถี่ในการเตรียมลงร้อยละ 21.43 ประหยัดเวลาการทำงานของบุคลากรร้อยละ 13.95 และลดรอบการฆ่าเชื้อด้วยเครื่อง Autoclave ลงร้อยละ 15.79 สรุปได้ว่า การเก็บรักษาอาหารเลี้ยงเชื้อภายใต้สภาวะควบคุมเข้มงวด สามารถขยายอายุการใช้งานเป็น 5 สัปดาห์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการทรัพยากรในห้องปฏิบัติการและสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน
Downloads
References
American Public Health Association, American Water Works Association, & Water Environment Federation. (2017). Standard methods for the examination of water and wastewater (23rd ed.). American Public Health Association.
American Public Health Association, American Water Works Association, & Water Environment Federation. (2023). Standard methods for the examination of water and wastewater (24th ed.). American Public Health Association.
Atlas, R. M. (2010). Handbook of microbiological media (4th ed.). CRC Press.
International Organization for Standardization. (2018). Microbiology of food, animal feed and water — Preparation, production, storage and performance testing of culture media — Amendment 1 (ISO Standard No. 11133:2014/Amd 1:2018).
Komkaew, P., & Saoha, C. (2024). Effect of temperature on preservation of prepared medium from expired and non-expired media and the growth of microbes. KKU Science Journal, 52(2), 182-198.
Ulisse, S., Peccio, A., Orsini, G., & Di Emidio, B. (2006). A study of the shelf-life of critical culture media. Veterinaria Italiana, 42(3), 237-247.
