การวิเคราะห์ผลการประเมินตนเองด้านความปลอดภัยทางรังสีของห้องปฏิบัติการ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Keywords:
ความปลอดภัยทางรังสี, ห้องปฏิบัติการทางรังสี, แบบสำรวจความปลอดภัยทางรังสี, การวิเคราะห์ช่องว่าง, การประเมินตนเองAbstract
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ผลการประเมินตนเองและช่องว่างด้านความปลอดภัยทางรังสีของห้องปฏิบัติการ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตามข้อกำหนดในแบบสำรวจความปลอดภัยทางรังสีของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (RS Checklist) ทั้ง 6 หมวด การวิจัยเป็นแบบเชิงสำรวจโดยศึกษาห้องปฏิบัติการทางรังสีจำนวน 14 ห้องปฏิบัติการ และใช้ข้อมูลจากผู้ปฏิบัติงานทางรังสี จำนวน 13 คน ซึ่งดำเนินการประเมินตนเองผ่านระบบฐานข้อมูลของศูนย์ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ช่องว่างความปลอดภัยทางรังสีผลการวิจัยพบว่า คะแนนการประเมินตนเองด้านความปลอดภัยทางรังสีในภาพรวมเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 21.6 ในปี พ.ศ. 2567 เป็นร้อยละ 47.3 ในปี พ.ศ. 2568 เพิ่มขึ้นร้อยละ 25.7 โดยหมวดที่มีคะแนนสูงสุดคือหมวดที่ 2 ระบบป้องกันอันตรายจากรังสี (ร้อยละ 76.9) รองลงมาคือ หมวดที่ 6 ระบบการจัดการเอกสาร บันทึก และข้อมูลทางรังสี (ร้อยละ 63.0) โดยคะแนนที่เพิ่มขึ้นเกิดจากห้องปฏิบัติการมีการพัฒนามาตรการควบคุมอันตรายจากรังสี การใช้อุปกรณ์ป้องกัน และการควบคุมพื้นที่ปฏิบัติงานอย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม การวิเคราะห์ช่องว่างพบว่าหลายหมวดยังมีคะแนนต่ำกว่าเกณฑ์ร้อยละ 75 สะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนาระบบบริหารจัดการ การจัดทำแผนฉุกเฉิน การจัดการกากกัมมันตรังสี และการพัฒนาระบบฐานข้อมูลด้านความปลอดภัยทางรังสี ผลการวิจัยสามารถใช้เป็นแนวทางในการวางแผนพัฒนาและยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยทางรังสีของห้องปฏิบัติการในคณะวิทยาศาสตร์ได้อย่างเป็นรูปธรรม
Downloads
References
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. (2567). คู่มือความปลอดภัยทางห้องปฏิบัติการด้านรังสี (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: บริษัท บียอนด์ พับลิสซิ่ง.
คณะกรรมการความปลอดภัยทางรังสี มหาวิทยาลัยนเรศวร. (2567). กฎกระทรวงความปลอดภัยและความมั่นคงปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสีในการขนส่ง พ.ศ. 2567. พิษณุโลก: คณะกรรมการความปลอดภัยทางรังสี มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ศูนย์ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2565). (ร่าง) มาตรฐานความปลอดภัยในการทำงานห้องปฏิบัติการ. กรุงเทพฯ
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ. (2563). แนวปฏิบัติการจัดทำแผนฉุกเฉินทางรังสี. กรุงเทพฯ: สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ.
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ. (2564). แผนฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี พ.ศ. 2564 - 2570. กรุงเทพฯ: สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ.
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ. (2567). แนวปฏิบัติเรื่องการตรวจสอบความปลอดภัยทางรังสีด้วยตนเองสำหรับสถานประกอบการที่มีไว้ในครอบครองหรือใช้เครื่องเอกซเรย์ถ่ายภาพรังสีทางอุตสาหกรรมและทางศึกษาวิจัย. กรุงเทพฯ: สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ.
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ. (2568). แนวปฏิบัติการจัดทำแผนการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของสถานที่สำหรับสถานประกอบการที่มีไว้ในครอบครองหรือใช้วัสดุกัมมันตรังสี. กรุงเทพฯ: สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ.
Hajek, M., Bavio, M. A., Benesch, T. N., Cruz Suárez, R., Hamel, N., Pinak, M., Tucker, D. M., & Wilding, A. (2023). Experiences in transitioning a testing laboratory to the new ISO/IEC 17025:2017 standard. Radiation Protection Dosimetry, 199(15-16), 1670-1673.
International Atomic Energy Agency. (2015). Preparedness and response for a nuclear or radiological emergency (General Safety Requirements No. GSR Part 7). International Atomic Energy Agency. Retrieved from https://www-pub.iaea.org/MTCD/Publications/PDF/P_1708_web.pdf
International Atomic Energy Agency. (2017). Self-assessment of nuclear security culture in facilities and activities. (IAEA Nuclear Security Series No. 28-T). International Atomic Energy Agency. Retrieved from https://www-pub.iaea.org/MTCD/Publications/PDF/PUB1761_web.pdf
World Health Organization. (2022). Laboratory biosafety manual (4th ed.). World Health Organization.
Yemoto, C. E. M. (2012). Laboratory self-inspection: Using a checklist for safety and health audits. Laboratory Medicine, 43(6), 307-312.
