การวิเคราะห์คุณภาพน้ำ การปนเปื้อนและการดื้อยาปฏิชีวนะของเชื้อ Escherichia coli จากแหล่งน้ำเสียที่แตกต่างกัน ภายในคณะวิทยาศาสตร์ สถาบันอุดมศึกษาในเขตลาดกระบัง

Abstract

การแพร่กระจายของแบคทีเรียดื้อยาในระบบน้ำเสียเป็นปัญหาสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อมที่สำคัญ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณภาพน้ำทางกายภาพ ปริมาณแบคทีเรียกลุ่มโคลิฟอร์ม และการดื้อยาปฏิชีวนะของเชื้อ Escherichia coli (E. coli) จากแหล่งน้ำเสียที่มีกิจกรรมแตกต่างกัน 5 บริเวณ ภายในคณะวิทยาศาสตร์ สถาบันอุดมศึกษาในเขตลาดกระบัง โดยเก็บตัวอย่างน้ำเสียแบบจ้วง ตรวจวัดค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) และค่าความขุ่น (OD₆₀₀) และวิเคราะห์ปริมาณ Total Coliforms และ Fecal Coliforms ด้วยวิธี Most Probable Number (MPN) พร้อมทดสอบความไวต่อยาปฏิชีวนะ 3 ชนิด ได้แก่ Ampicillin, Tetracycline และ Nalidixic acid ของเชื้อ E. coli ที่คัดแยกได้รวม 76 ไอโซเลท ด้วยวิธี Kirby-Bauer Disk Diffusion และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ดัชนี MAR Index และ Chi-square test ผลการศึกษาพบว่า บ่อน้ำเสียจากอาคารปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์มีการปนเปื้อนของ Fecal Coliforms สูงที่สุด เท่ากับ 121,326 MPN/100 มล. ส่วนความไวต่อยาปฏิชีวนะ พบว่าเชื้อ E. coli มีอัตราการดื้อต่อยา Nalidixic acid สูงที่สุดร้อยละ 88.16 (67 ไอโซเลท) ซึ่งสูงกว่ายาชนิดอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ( = 73.41, p < 0.001) การประเมินเชื้อดื้อยาหลายขนาน (MDR) พบว่าบ่อน้ำเสียบริเวณหน้าคณะวิทยาศาสตร์มีสัดส่วนเชื้อ MDR สูงที่สุด (ร้อยละ 78.95) และมีค่า MAR Index เท่ากับ 0.75 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานวิกฤตที่ 0.2 สะท้อนถึงความเสี่ยงทางสาธารณสุข สรุปผลการศึกษา ปริมาณความหนาแน่นของแบคทีเรียในแต่ละพื้นที่ไม่ได้สะท้อนถึงระดับความรุนแรงของการดื้อยาปฏิชีวนะเสมอไป ชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการเฝ้าระวังและยกระดับระบบบำบัดน้ำเสียก่อนปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อม