การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์สู่การเป็นห้องปฏิบัติการเภสัชเคมีสีเขียว คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Keywords:
ก๊าซเรือนกระจก, ห้องปฏิบัติการเภสัชเคมี, ห้องปฏิบัติการสีเขียว, ความเป็นกลางทางคาร์บอน, ความยั่งยืนAbstract
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของห้องปฏิบัติการเภสัชเคมี ภาควิชาอาหารและเภสัชเคมี คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเสนอแนวทางการพัฒนาสู่ห้องปฏิบัติการสีเขียว (Green Laboratory) โดยใช้แนวทางการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร (Carbon Footprint for Organization: CFO) ตามหลักเกณฑ์ขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) ขอบเขตการศึกษาครอบคลุมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการใช้พลังงานไฟฟ้า (Scope 2) และการใช้น้ำประปาและสารเคมี (Scope 3) จากข้อมูลกิจกรรมของห้องปฏิบัติการในปี พ.ศ. 2568 คำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยใช้ค่า Emission Factor จากองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจกและฐานข้อมูล Ecoinvent ผลการศึกษาพบว่าห้องปฏิบัติการมีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวม 9.20 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อปี (tCO2e/year) โดยการใช้พลังงานไฟฟ้าเป็นแหล่งกำเนิดหลัก มีปริมาณ 8.98 tCO2e/year คิดเป็นร้อยละ 97.61 ของการปล่อยทั้งหมด ขณะที่การใช้น้ำประปาและสารเคมีมีการปล่อยรวม 0.22 tCO2e/year คิดเป็นร้อยละ 2.39 ของการปล่อยทั้งหมด ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานเป็นมาตรการสำคัญที่สุดในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของห้องปฏิบัติการ ขณะที่การลดการใช้สารเคมี การนำตัวทำละลายกลับมาใช้ใหม่ และการบริหารจัดการของเสียอย่างเหมาะสม เป็นมาตรการสนับสนุนที่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและส่งเสริมการดำเนินงานตามแนวทาง ห้องปฏิบัติการสีเขียว ผลการวิจัยสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการวางแผนลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของห้องปฏิบัติการในสถาบันอุดมศึกษา สนับสนุนนโยบาย ความเป็นกลางทางคาร์บอนและ ห้องปฏิบัติการสีเขียวรวมทั้งเป็นแนวทางสำหรับการพัฒนาห้องปฏิบัติการให้มีความยั่งยืนมากยิ่งขึ้น
Downloads
References
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน). (2565). แนวทางการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร (Carbon Footprint for Organization: CFO). กรุงเทพมหานคร: องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก.
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน). (2569). ค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสำหรับประเทศไทย (Thailand emission factor database). กรุงเทพมหานคร: องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก.
Ecoinvent Association. (2024). Ecoinvent database (Version 3.9.1) [Life cycle inventory database]. Retrieved from https://ecoinvent.org/
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2006). 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories. Japan: Institute for Global Environmental Strategies.
International Institute for Sustainable Laboratories (I2SL). (2023). Best Practices Guide for Laboratory Sustainability. https://www.i2sl.org/best-practices
International Organization for Standardization. (2018). ISO 14064-1:2018 greenhouse gases—Part 1: Specification with guidance at the organization level for quantification and reporting of greenhouse gas emissions and removals. ISO.
Manobanda-Lisintuña, M. F., & Villamar-Ayala, C. A. (2025). Carbon and water footprints within an environmental laboratory: Water, energy, and packaging management strategies. Green Analytical Chemistry, 13, 100243.
Nowak, M. P., Bis, A., Rusin, M., & Wozniakiewicz, M. (2023). Carbon footprint of the analytical laboratory and the three-dimensional approach to its reduction. Green Analytical Chemistry, 4, 100051.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. Retrieved from https://sdgs.un.org/2030agenda
