การประเมินความปลอดภัยทางจุลชีววิทยาและการปนเปื้อนของเชื้อก่อโรคในอาหารของน้ำนมแพะดิบในพื้นที่ 6 จังหวัดภาคใต้ของประเทศไทย
Keywords:
น้ำนมแพะดิบ, ความปลอดภัยทางจุลชีววิทยา, แบคทีเรียดัชนี, เชื้อก่อโรค, สุขลักษณะอาหารAbstract
งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความปลอดภัยทางจุลชีววิทยาของการปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรียดัชนีบ่งชี้สุขลักษณะ และการปนเปื้อนของเชื้อก่อโรคในน้ำนมแพะดิบ จากการเก็บตัวอย่างน้ำนมแพะดิบจำนวน 14 ตัวอย่าง จาก 14 ฟาร์ม ในพื้นที่ 6 จังหวัดภาคใต้ของประเทศไทย (สงขลา ยะลา ปัตตานี สุราษฎร์ธานี ตรัง และ นครศรีธรรมราช) โดยทำการหาการปนเปื้อนของเชื้อ Coliform, Escherichia coli, Staphylococcus aureus และ Listeria monocytogenes ซึ่งเป็นเชื้อกลุ่มสำคัญที่บ่งบอกถึงสุขลักษณะและความปลอดภัยทางอาหาร พบว่า มีตัวอย่างน้ำนมดิบที่มีเชื้อ Coliform 10 ตัวอย่าง เชื้อ E. coli 1 ตัวอย่าง เชื้อ S. aureus 4 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 71.42, 7.14 และ 28.57 ตามลำดับ และ ตัวอย่างน้ำนมแพะดิบทั้งหมดไม่พบการปนเปื้อนเชื้อ L. monocytogenes เมื่อทำการประเมินความปลอดภัยทางจุลชีววิทยาแล้วนั้น ตัวอย่างน้ำนมแพะดิบที่ปนเปื้อนเชื้อดัชนีบ่งชี้สุขลักษณะ และ การปนเปื้อนเชื้อก่อโรคในอาหารที่เกินเกณฑ์มาตรฐานอาหาร จำนวน 5 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 35.71 ส่วนตัวอย่างน้ำนมแพะดิบที่ดี มีการปนเปื้อนเชื้อดัชนีบ่งชี้สุขลักษณะ และการปนเปื้อนเชื้อก่อโรคในอาหารไม่เกินเกณฑ์มาตรฐานอาหาร จำนวน 9 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 64.29 อย่างไรก็ก็ตามการปนเปื้อนเชื้อในกลุ่มดังกล่าวทำให้ผู้บริโภคควรบริโภคน้ำนมที่ผ่านกระบวนการฆ่าเชื้อ และเกษตรกรต้องตระหนักถึงสุขลักษณะของการเก็บน้ำนมดิบ รวมทั้งภาชนะรองรับ ภาชนะบรรจุ บุคลากร วิธีการ และ การเฝ้าระวังโรคที่ส่งผลต่อคุณภาพน้ำนมแพะดิบต่อไปในอนาคต
Downloads
References
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. (2566). เกณฑ์คุณภาพทางจุลชีววิทยาของอาหารและภาชนะสัมผัสอาหาร ฉบับที่ 3. กระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์.
กระทรวงสาธารณสุข. (2563). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 416) พ.ศ.2563 เรื่อง กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานหลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีการผลิตสำหรับอาหารที่กำหนดเกี่ยวกับจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรค. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
กัตติเนตร สกุลสวัสดิพันธ์ และ สิริศักดิ์ ชีช้าง. (2562). การตรวจคุณสมบัติและองค์ประกอบของน้ำนมแพะ ในจังหวัดนครศรีธรรมราช. นครศรีธรรมราช: คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย.
ดวงจิต คนึงเพียร, จุรีพร รู้จิตร, จารุพรรณ จันทร์ดา, นพดล บุญญะประภา, พีระ ตันโชติเวช, วรภร มหานิล, อำพร ตาอินทร์, และ อภิรดี อินทรพักต์. (2557). การตรวจสอบคุณภาพน้ำนมแพะดิบ ในเขตหนองจอก กรุงเทพมหานคร. สัตวแพทย์มหานครสาร, 9(2), 83-88.
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมปศุสัตว์. (2568). ข้อมูลจำนวนปศุสัตว์ ในประเทศไทย ปี 2568. กลุ่มสารสนเทศและข้อมูลสถิติ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. กรุงเทพฯ: ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมปศุสัตว์.
สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. (2551). มาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ: น้ำนมแพะดิบ (มกอช.6006-2551). กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
สุดสายชล หอมทอง และ ธนภรณ์ ภูจอมเดือน. (2564). การตรวจหาปริมาณแบคทีเรียทั้งหมด และ Staphylococcus Aureus ในน้ำนมดิบ บริเวณอำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี. สักทอง: วารสารวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (สทวท.), 8(1), 1-11.
อรสา จงวรกุล. (2563). ข้อแนะนำในการป้องกันและขจัดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนเชื้อโคลิฟอร์มแบคทีเรียในน้ำนมโคสดหรือน้ำนมโคพาสเจอร์ไรส์ นมปรุงแต่งพาสเจอร์ไรส์ และผลิตภัณฑ์ของนมพาสเจอร์ไรส์. นนทบุรี: กองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา.
Association of Official Analytical Collaboration International. (2023a). Official methods of analysis (22nd ed.). Method 975.55. Maryland: AOAC International.
Association of Official Analytical Collaboration International. (2023b). Official methods of analysis (22nd ed.). Method 986.33. Maryland: AOAC International.
Association of Official Analytical Collaboration International. (2023c). Official methods of analysis (22nd ed.). Method 991.14. Maryland: AOAC International.
Delhalle, L., Ellouze, M., Yde, M., Clinquart, A., Daube, G., & Korsak, N. (2012). Retrospective analysis of a listeria monocytogenes contamination episode in raw milk goat cheese using quantitative microbial risk assessment tools. Journal of Food Protection, 75(12), 2122-2135.
Gonzales-Barron, U., Gonçalves-Tenório, A., Rodrigues, V., & Cadavez, V. (2017). Foodborne pathogens in raw milk and cheese of sheep and goat origin: A meta-analysis approach. Current Opinion in Food Science, 18, 7-13.
Hitchins, A. D., Jinneman, K., & Chen, Y. (2022). Detection of listeria monocytogenes in foods and environmental samples, and enumeration of listeria monocytogenes in foods. In Food and Drug Administraiton Bacteriological Analytical Manual. Maryland: U.S. Food and Drug Administration.
Nuhriawangsa, A. D. M., Kartikasari, L. R., Hadi, R. F., Wati, A. K., & Hertanto, B. S. (2019). Microbiological profile of fresh goat milk: Impact of goat farmer practices in “Taruna Mukti” goat farmer group, Sragen, Central Java. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 633(1), 012010.
Qazi, M. A., Sherzada, S., Wajid, A., Iqbal, S., Atique, U., Bibi, R., Maqbool, A., Khan, S. A., Ali, A., Hussain, T., & Babar, M. E. (2019). Molecular analysis of Staphylococcus aureus isolated from infected dairy goats. The Thai Journal of Veterinary Medicine, 49(4), 361-367.
Sepahvand, F., Rashidian, E., Jaydari, A., & Rahimi, H. (2022). Short communication: Prevalence of listeria monocytogenes in raw milk of healthy sheep and goats. Veterinary Medicine International, 2022, 3206172.
Wanangkarn, A., Pairaung, N., & Tatsapong, P. (2018). Evaluation of bacterial contamination sources in raw goat milk. Agricultural Science Journal, 49(3), 201-206.
Wasiksiri, S., Chethanond, U., Pongprayoon, S., Srimai, S., & Nasae, B. (2010). Quality aspects of raw goat milk in Lower Southern Thailand. Songklanakarin Journal of Science and Technology, 32(2), 109-113.
Wiriyaprom, R., Ngasaman, R., Kaewnoi, D., & Prachantasena, S. (2022). Prevalence and virulent gene profiles of sorbitol Non-fermenting shiga Toxin-producing escherichia coli isolated from Goats in Southern Thailand. Tropical Medicine and Infectious Disease, 7(11), 357.
